“Biyoteknoloji” terimini bir çoğumuz duymuştur. Ama bu bilim dalının başlangıcını, ilk bu terimi kullanan kişiyi çoğumuz bilmeyiz. Bugün yeni haftaya da bir başlangıç olması açısında bu konuda bir hikaye anlatmak istiyorum 🙂

Asıl ismi “Károly Wittmann”.. 18 Ekim 1878 yılında Macaristanda doğuyor. 1893 yılında, muhtemelen bir ergenlik isyanıyla soyadını Ereky olarak değiştiriyor. Károly Ereky, Budapeşte Teknik Üniversitesini 1900 yılında bitiriyor. Sonrasında 1905 yılına kadar Avusturya’nın Viyana kentinde çeşitli kağıt ve gıda endüstrisi şirketlerinde makine tasarımcısı olarak çalıştı. Budapeşte’ye taşındı ve József Teknik Üniversitesi’nde yardımcı doçent oldu.

Daha sonra siyasete atılıyor ve karmaşık bir siyasi hayatı oluyor. Sürecin sonunda 1919’da Macaristan Gıda Bakanı oluyor. Yazının bundan sonrası daha enteresan..

🚩 Ereky; tüm bu yaşamı boyunca Macarca yazılmış ve Almanca olarak yayınlanan yüzden fazla bilimsel yayın yazıyor.

✅ Ereky, Macaristan Gıda Bakanı iken, 1919’da “Biyoteknoloji” kelimesini, Berlin’de yayınlanan “Biotechnologie der Fleisch-, Fett- und Milcherzeugung im landwirtschaftlichen Grossbetriebe (Büyük Ölçekli Tarım Çiftliğinde Et, Yağ ve Süt Üretiminin Biyoteknolojisi)” adlı kitabında ilk kez kullanıyor. Ve böylece “biyoteknoloji” kelimesi yaşamımıza giriyor.

Peki ya neden biyoteknoloji terimini kullandı?

Ereky, bu kitabında hammaddeleri daha kullanışlı bir ürüne dönüştürmeye dayalı bir teknoloji tanımladı. Bin koyun/domuz işleyen bir mezbaha ve ayrıca 50.000 koyun/domuz kapasiteli bir besi çiftliği inşa etti ve verimlilik çalışmalarıyla kapasitesini yılda 100.000 hayvana çıkardı. Girişim muazzamdı ve dünyanın en büyük ve en kârlı et ve yağ işletmelerinden biri haline geldi.

Ereky, 20. yüzyıl boyunca biyoteknolojinin, gıda ve enerji kıtlığı gibi toplumsal krizlere çözümler sağlayabileceğini öngördü.

❗ Ereky için “biyoteknoloji” terimi, ham maddelerin biyolojik olarak sosyal açıdan faydalı ürünlere dönüştürülebildiği süreci ifade ediyordu.

🚩 1922’de klorofilin mekanizmaları ve hayvanların beslenmesinde nasıl kullanılabileceği üzerine bir kitap daha yazdı.

🚩 1925’te olası bir besin kaynağı olarak yaprak proteinleri üzerine bir kitap daha yazdı ve ticari bir ürün olarak da tanıtımını yaptı. (Ne enteresan değil mi? Biz bitkisel proteinleri henüz daha yeni konuşmaya başlamışken.. 1925’te Bay Ereky yapraklardan bitkisel protein elde edip, ticari ürüne dönüştürüyor).

Vee hazin son..

19 Eylül 1946’da Ereky, Macaristan’daki karşı-devrimci rolü nedeniyle Halk Mahkemesi tarafından 12 yıllığına Vác hapishanesine gönderildi. 17 Haziran 1952’de 74 yaşında hapishanede öldü.

Çok enteresan bir yaşam öyküsü ve konunun başlangıcı olması vesilesiyle, değerli bilim insanı Karoly Ereky’nin yaşam hikayesini çok özet bir şekilde sizlere sunmak istedim.

Mücadele ile dolu, bilim ile dolu, hayaller ile dolu ve hayallerinizi gerçekleştirmek için harekete geçtiğiniz anlarla dolu güzel bir hafta geçirmenizi diliyorum.